ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ

ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સના પ્રકારો

વાહન ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ વાહન માલિકને તે કયા પ્રકારનું વાહન ચલાવે છે તેના આધારે આપવામાં આવે છે. ભારતમાં રસ્તાઓ પર કાયદેસર રીતે વાહન ચલાવવા માટે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સના આ પ્રકારોની જાણ હોવી જરૂરી છે. ચાલો ભારતમાં આપવામાં આવતા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સના પ્રકારો વિશે વિગતવાર જાણીએ:

1. લર્નર્સ લાઇસન્સ: લર્નર લાઇસન્સ (ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ) કાયમી ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ પહેલા આપવામાં આવે છે. તે વાહન માલિકને યોગ્ય રીતે ડ્રાઇવિંગ, ટ્રાફિક ચિહ્નો, પ્રતીકો વગેરે શીખવાની મંજૂરી આપે છે. આ પ્રકારના ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ 6 મહિના માટે આપવામાં આવે છે, ત્યારબાદ વાહન માલિક કાયમી લાઇસન્સ માટે અરજી કરી શકે છે.
2. કાયમી ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ: જે વ્યક્તિ RTOની લખિત અને ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ પાસ કરે છે તે કાયમી ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરી શકે છે. કાયમી લાઇસન્સ 20 વર્ષ માટે માન્ય હોય છે અને તેને રિન્યુ કરી શકાય છે.
3. આ લાઇસન્સ ખાતરી આપે છે કે તમને રસ્તા પર એલએમવી ચલાવવાની યોગ્ય જાણ છે અને તમામ ટ્રાફિક સિગ્નલોનું સારું જ્ઞાન ધરાવો છો.
4. કોમર્શિયલ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ: કોમર્શિયલ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ તે વ્યક્તિઓને આપવામાં આવે છે જેઓ વ્યાપારી હેતુ માટેના કોમર્શિયલ વાહનો, જેમ કે ભારે અથવા મધ્યમ મોટર વાહનો ચલાવે છે, જેમ કે મુસાફરો અથવા માલ વહન માટે. આ પ્રકારનું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ 8 અથવા વધુ બેઠક ક્ષમતા ધરાવતી કાર માટે ફરજિયાત છે.
5. આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રાઇવિંગ પરમિટ: આ પ્રકારની ડ્રાઇવિંગ પરમિટ તે ભારતીય નાગરિકોને આપવામાં આવે છે જેઓ વિદેશી દેશોમાં વાહન ચલાવવા માંગે છે. તે માત્ર માન્ય કાયમી ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ધરાવતા અને ભારતના રહેવાસીઓને જ આપવામાં આવે છે.

ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરવાની રીતો

ભારતમાં કોઈપણ વ્યક્તિ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે ઑફલાઇન અથવા ઑનલાઇન અરજી કરી શકે છે. આ બન્ને રીતો નીચે સમજાવવામાં આવી છે. એક નજર કરીએ:

ઑનલાઇન અરજી

ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે ઑનલાઇન અરજી કેવી રીતે કરવી તે નીચે આપેલ છે:

1. પગલું 1: પરીવહન સેવાની અધિકૃત વેબસાઇટ પર જાઓ
2. પગલું 2: ઑનલાઇન સર્વિસ ટૅબમાંથી "ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ સંબંધિત સેવાઓ" વિકલ્પ પર ક્લિક કરો
3. પગલું 3: રાજ્યોની સૂચિમાંથી, જ્યાં તમે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરવા માંગતા હોવ તે રાજ્ય પસંદ કરો
4. પગલું 4: હવે "ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરો" પર ક્લિક કરો
5. પગલું 5: અરજદારની વિગતો ઉમેરો
6. પગલું 6: હવે જરૂરી દસ્તાવેજોની સ્કેન કરેલી નકલ અપલોડ કરો
7. પગલું 7: ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અરજી ફી ભરો
8. પગલું 8: તમારા નજીકના RTOમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ટેસ્ટ માટે સ્લોટ બુક કરો
9. પગલું 9: નિર્ધારિત તારીખ મુજબ ટેસ્ટ આપો
10. પગલું 10: ટેસ્ટ પાસ કર્યા પછી તમારું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મંજૂર થશે
11. પગલું 11: ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ તમારા રહેણાંક સરનામે મોકલવામાં આવશે

ઑફલાઇન અરજી

ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે ઑફલાઇન અરજી કરવા માટે નીચેના પગલાં અનુસરો:

1. પગલું 1: નજીકના RTOમાંથી ફોર્મ 2 મેળવો
2. પગલું 2: ફોર્મ 2 ભરો, કારણ કે તે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટેનું અરજી ફોર્મ છે
3. પગલું 3: તમામ જરૂરી દસ્તાવેજો એકત્ર કરો અને ફોર્મ 2 સાથે RTOમાં જમા કરો
4. પગલું 4: ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ટેસ્ટ માટે સ્લોટ બુક કરો
5. પગલું 5: નિર્ધારિત તારીખે ટેસ્ટ આપો
6. પગલું 6: ટેસ્ટ પાસ કર્યા પછી તમારું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ જારી કરવામાં આવશે

ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અરજીની સ્થિતિ તપાસવાના પગલાં

જો તમે તમારા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અરજીની સ્થિતિ તપાસવા માંગો છો, તો નીચે આપેલા સ્ટેપ્સ અનુસરો:

1. પગલું 1: પરીવહન સેવા પોર્ટલ પર જાઓ
2. પગલું 2: "ઑનલાઇન સેવાઓ" ડ્રોપડાઉનમાંથી "ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ સંબંધિત સેવાઓ" પર ક્લિક કરો
3. પગલું 3: તમારું રાજ્ય પસંદ કરો અને "અરજી સ્થિતિ" વિકલ્પ પર ક્લિક કરો
4. પગલું 4: અરજદારની જરૂરી વિગતો જેમ કે અરજી નંબર અને જન્મ તારીખ દાખલ કરો
5. પગલું 5: કૅપ્ચા દાખલ કરો અને "સબમિટ" બટન પર ક્લિક કરો
6. પગલું 6: તમારા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સની સ્થિતિ આગળના પેજ પર દેખાશે

ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ પ્રક્રિયા

ભારતમાં અલગ-અલગ વાહનો માટે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ટેસ્ટની પ્રક્રિયા અલગ હોય છે. ચાલો દરેક પ્રક્રિયા સમજીએ:

કાર માટે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ટેસ્ટ

કાર માટે ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ નીચેની કુશળતાઓ ચકાસવા માટે લેવામાં આવે છે:

• જમીન અને રસ્તાના નિયમો સંબંધિત કુશળતા
• U, "H", "T", "8" વગેરે જેવી પેટર્ન પર વાહન ચલાવવાની ક્ષમતા
• સમાંતર પાર્કિંગ કરવાની ક્ષમતા
• S આકારની પેટર્ન પર આગળ-પાછળ વાહન ચલાવવાની ક્ષમતા

ટુ-વ્હીલર્સ/થ્રી-વ્હીલર્સ માટે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ટેસ્ટ

ટુ-વ્હીલર્સ અને થ્રી-વ્હીલર્સ માટે, ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:

• જમીન અને રસ્તાના નિયમો સંબંધિત કુશળતા
• T અને "8" જેવા માર્ક પર પગ જમીન પર મૂક્યા વગર ટ્રેક પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી વાહન ચલાવવું

કમ વાંચો

જો તમે ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટમાં નિષ્ફળ થાઓ તો શું?

જો ઉમેદવાર ઉપર જણાવેલ માર્ગદર્શિકા મુજબ ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ પાસ ન કરી શકે, તો તે 7 દિવસ પછી ફરી ટેસ્ટ આપી શકે છે. ટેસ્ટ માટેની ફી ફરીથી RTOને ચૂકવવાની રહેશે.

ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મેળવવા માટે પાત્રતા માપદંડ

ભારતના કોઈપણ રાજ્યમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરવા માટે ઉમેદવાર નીચે મુજબ પાત્ર હોવો જોઈએ:

• ગિયર વગરના ટુ-વ્હીલર ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરનાર ઉમેદવારની ઉંમર 16 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઈએ
• એલએમવી ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરનાર ઉમેદવારની ઉંમર 18 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઈએ
• કોમર્શિયલ વાહન માટેના ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે ઉમેદવારની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 20 વર્ષ હોવી જોઈએ અને 8મું ધોરણ પાસ હોવું જોઈએ
• ઉમેદવાર પાસે માન્ય લર્નર લાઇસન્સ હોવું જોઈએ
• ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મેળવવા માટે ડ્રાઇવિંગ ટેસ્ટ પાસ કરવી જરૂરી છે

ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટેની ફી

ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મેળવવા માટેની ફી નીચે મુજબ છે:

ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મેળવવા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો

ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મેળવવા માટે અરજદારને નીચેના દસ્તાવેજોની જરૂર પડશે:

• ઉંમરનો પુરાવો (જન્મ પ્રમાણપત્ર, પાન કાર્ડ, પાસપોર્ટ અથવા હાઇસ્કૂલના પ્રમાણપત્ર માંથી કોઈપણ એક)
• સરનામાનો પુરાવો (મતદાર ઓળખપત્ર, રેશન કાર્ડ, પાસપોર્ટ, એલઆઈસી પૉલિસી બોન્ડ, રાજ્ય અથવા કેન્દ્ર સરકારની પગાર સ્લિપમાંથી કોઈપણ એક)
• ફોર્મ 2 માં અરજી
• ફોર્મ 1A
• પાસપોર્ટ સાઇઝના 6 ફોટા
• ફોર્મ 1 (શારીરિક તંદુરસ્તી)
• નિયત ફી
• ફોર્મ 5

ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ રિન્યુ કરવા માટેના પગલાં

ખાનગી ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સની માન્યતા 20 વર્ષ સુધી હોય છે, ત્યારબાદ તેને આગામી 10 વર્ષ માટે રિન્યુ કરવું પડે છે. ભારતમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ રિન્યુ કેવી રીતે કરવું તે માટેના પગલાં નીચે આપવામાં આવ્યા છે:

1. સારથી પરિવહન પોર્ટલ પર જાઓ
2. તમારા ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સનું રાજ્ય પસંદ કરો
3. ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ મેનુમાંથી "ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ રિન્યુઅલ" પર ક્લિક કરો
4. અરજી ફોર્મ ભરો
5. આગળ વધો બટન પર ક્લિક કરો
6. નિર્ધારિત તારીખે RTO ની મુલાકાત લો
7. પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી તમારું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ જારી કરવામાં આવશે.

ડુપ્લિકેટ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરવાના પગલાં

જો તમારું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ગુમ થઈ ગયું હોય, તો તમે પરીવહન સેવા પોર્ટલ પરથી ડુપ્લિકેટ લાઇસન્સ માટે અરજી કરી શકો છો. અહીં નીચે તેની પ્રક્રિયા આપવામાં આવી છે:

1. વાહન સારથી પોર્ટલ પર જાઓ
2. ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ વિભાગ પર ક્લિક કરો
3. સૂચિમાંથી તમારું રાજ્ય પસંદ કરો
4. ડુપ્લિકેટ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ માટે અરજી કરો સેવા પર ક્લિક કરો
5. પોર્ટલ પર તમારી ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અરજી સબમિટ કરો
6. નજીકના RTO પર જઈને તમારી અરજી, જરૂરી દસ્તાવેજો અને સારથી પોર્ટલની રસીદ સબમિટ કરો
7. તમારું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ચકાસવામાં આવશે, ત્યારબાદ ડુપ્લિકેટ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ તમારા રહેણાંક સરનામે મોકલવામાં આવશે.

ભારતમાં માન્ય ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ હોવું મહત્વપૂર્ણ છે

ભારતમાં કાયદેસર રીતે વાહન ચલાવવા માટે માન્ય ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ફરજિયાત છે. જો ટ્રાફિક પોલીસ તમને ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ વગર વાહન ચલાવતા પકડે, તો તમને ભારે ટ્રાફિક દંડ ભરવો પડી શકે છે અને જેલ સજા પણ થઈ શકે છે. ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ એક આવશ્યક દસ્તાવેજ છે, કારણ કે તે વ્યક્તિને ભારતીય રસ્તાઓ પર પોતાનું વાહન ચલાવવાની કાનૂની મંજૂરી આપે છે.

આ ઉપરાંત, માન્ય ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ વ્યક્તિગત ઓળખના પુરાવા તરીકે પણ ઉપયોગી છે. તમે સરકારની કચેરીઓ અને એરપોર્ટ જેવી જગ્યાઓ પર તમારું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ઓળખપત્ર તરીકે બતાવી શકો છો, કારણ કે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ પાન કાર્ડ, આધાર કાર્ડ, મતદાર ઓળખપત્ર વગેરે વ્યક્તિગત ઓળખના અન્ય સ્વરૂપોની સમકક્ષ છે.

ફરજિયાત હોવા ઉપરાંત, વાહન ઇન્શ્યોરન્સ પૉલિસી હેઠળ માન્ય ક્લેમ કરવા માટે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ હોવું જરૂરી છે. તમારી ઇન્શ્યોરન્સ કંપની ત્યારે જ મોટર ક્લેમ મંજૂર કરશે જ્યારે તમે માન્ય ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ રજૂ કરશો.